Eurocommissaris Henna Virkkunen stelt dat de VS en de EU in de praktijk bij vergelijkbare AI-waarborgen uitkomen, alleen via een andere route. Europa regelt vooraf, Amerika doet dat via rechtszaken en staatswetgeving. Ze zei dat op de G20-top waar Washington juist opriep om geen nieuwe AI-regels te maken.
Virkkunen deed haar uitspraak tegen Axios in Chapel Hill, tijdens de G20 innovation ministerial waar haar gastheer precies het tegenovergestelde betoogde. Michael Kratsios lanceerde daar op 1 september de Carolina Principles, een oproep aan G20-landen om geen nieuwe AI-wetten of -toezichthouders in het leven te roepen. Elon Musk en Mark Zuckerberg waren ook van de partij.
“De verschillen zijn niet zo groot als we het in de praktijk bekijken”, zei Virkkunen. Volgens haar bestaan er in de VS al honderden AI-regels, alleen niet op federaal niveau maar in de afzonderlijke staten.
Twee routes, dezelfde week
De afgelopen week levert materiaal voor beide kanten van dat argument. Op 31 augustus wees de Commissie ChatGPT onder de Digital Services Act aan als very large online search engine. De aanwijzing volgt uit de drempel van 45 miljoen maandelijkse EU-gebruikers. OpenAI heeft vier maanden om te voldoen aan onder meer risicobeoordelingen en extra bescherming van minderjarigen.
Een dag later stuurde Brussel de eerste informatieverzoeken naar meer dan dertig AI-aanbieders onder de AI Act. Commissiewoordvoerder Thomas Regnier zei dat de vragenlijsten vooral over veiligheid en auteursrecht gingen. In Amerika komt een vergelijkbare uitkomst niet uit een wetgevingstraject, maar uit de rechtszaal.
Waar de EU vooraf gedragsnormen oplegt, dwingt de VS die achteraf af via civiele procedures en consumentenclaims. Zo schikte Meta in augustus met 51 attorneys general en gaat het platform tieners ’s nachts blokkeren en beperken tot twee uur per dag op Instagram en Facebook. Het prijskaartje van die handhaving achteraf is 12,19 miljard dollar verdeeld over tien jaar.
Lees ook: Kabinet erkent volledige AI-afhankelijkheid van VS
36 mensen tegenover 51 aanklagers
Die asymmetrie tekent het krachtenveld. De afdeling binnen het AI Office die frontier models evalueert, bestaat uit slechts 36 medewerkers. Zesendertig ambtenaren die vragenlijsten sturen naar meer dan dertig multinationals, staan tegenover een batterij van 51 aanklagers en miljardenschikkingen aan de overkant van de oceaan. Beide systemen produceren waarborgen, maar via een totaal ander mechanisme en tempo.
Ondertussen staat het Brusselse model zelf onder druk. Brussel besloot in mei de AI Act uit te dunnen en schoof verplichtingen voor hoog-risico AI door naar december 2027. Volgens berichtgeving over die versoepeling kreeg de Commissie het verwijt een knieval te maken voor big tech, nadat ze eerder juist had vastgehouden aan de oorspronkelijke tijdlijn.
Volgens de G20-verklaring mikken de Carolina Principles op het gebruik van bestaande regels en minimale overheidsbemoeienis. Terwijl Washington en Peking terughoudendheid prediken, probeert Virkkunen het narratief te kantelen. De VS ontkomt volgens haar niet aan AI-waarborgen, maar betaalt de prijs via gefragmenteerde staatswetgeving en de rechtszaal. Virkkunen benadrukte daarom tijdens de top dat internationale samenwerking essentieel blijft om regulatoire fragmentatie te verminderen voor bedrijven die over grenzen werken.