De Europese Commissie, ESA en het SpaceRISE-consortium hebben de onderhandelingen over satellietnetwerk IRIS² definitief afgerond. Het Spaanse HispaSat is aangewezen als hoofdaannemer voor het grondsegment, een miljardenopdracht van ruim 1,6 miljard euro. De eerste lanceringen staan gepland voor 2029, waarna het beveiligde netwerk in 2030 operationeel moet worden.
Het SpaceRISE-consortium, bestaande uit het Franse Eutelsat, het Luxemburgse SES en het Spaanse HispaSat, heeft samen met de Europese autoriteiten het ontwikkel- en uitrolpad vastgelegd. HispaSat, onderdeel van Indra Group, krijgt daarbij het beheer over de volledige grondinfrastructuur. Dat omvat de schotelantennes, besturingssystemen en koppelingen met aardse telecomnetwerken op meerdere fysieke locaties. Het gaat om de grootste en meest complexe grondinfrastructuur die tot nu toe voor een Europees ruimteprogramma is ontwikkeld.
Daarmee is HispaSat het eerste Spaanse bedrijf dat de leiding krijgt over een kernonderdeel binnen een groot Europees ruimteproject. De totale investering in IRIS² stijgt naar 15,6 miljard euro. De drie commerciële operators leggen samen tot 4 miljard euro in, terwijl de Europese Commissie en ESA de overige 11,6 miljard euro financieren. Dat budget ligt aanzienlijk hoger dan bij eerdere akkoorden. Eind 2024 werd namelijk nog uitgegaan van een netwerk van 10,6 miljard euro.
Meer satellieten en direct-to-device
Naast de financiële injectie is ook de omvang van de constellatie uitgebreid. Het netwerk gaat bestaan uit 342 satellieten. 330 in een lage aardbaan (LEO) en 12 in een middelhoge baan (MEO). Volgens ESA zijn er in het definitieve akkoord 66 LEO-satellieten toegevoegd om de uitrol te versnellen en de capaciteit te vergroten. Eerdere planningen gingen nog uit van volledige inzetbaarheid pas in 2031.
HispaSat gaat specifiek de ontwikkeling leiden van de zeer lage LEO-laag van minder dan 750 kilometer hoogte. Deze laag is cruciaal voor nieuwe toepassingen zoals direct-to-device-verbindingen voor smartphones en IoT-diensten. Het bedrijf investeert zelf tot 600 miljoen euro in het project en krijgt in ruil exploitatierechten op niet-geostationaire banen in regio’s van strategisch en commercieel belang.
Strategische autonomie voor Europa
IRIS² vormt de derde pijler van het Europese ruimtebeleid, naast Copernicus (aardobservatie) en Galileo (navigatie). Het netwerk moet Europa een veilige en onafhankelijke communicatie-infrastructuur bieden voor overheids- en defensiediensten. Brussel beschermt het initiatief ook markttechnisch. Zo reserveerde de EU eerder twee derde van het satellietspectrum voor Europese operators, wat concurrenten als Starlink en Amazon bemoeilijkt. Ter vergelijking: Starlink telt momenteel al ruim 10.000 actieve satellieten.
“Het IRIS²-programma voorziet in een dubbele behoefte aan beveiligde communicatie en industriële versterking op een kritiek geopolitiek moment,” licht Pedro Duque, president van HispaSat, toe. CEO Luis Mayo voegt toe dat het behalen van deze rol HispaSat’s positie als multi-orbit-operator consolideert en de basis legt voor de toekomst van het bedrijf binnen Indra Group’s nieuwe ruimtevaartstrategie.
Aansluitend bij de Europese plannen kondigde de Spaanse overheid recent ook een nationaal ‘Speciaal Moderniseringsprogramma’ aan van 2 miljard euro. Dit budget dient om de Spaanse bijdrage aan de eigen satellietcapaciteit en defensie-infrastructuur verder te verankeren binnen het Europese kader.