Vier grote providers onderzoeken of ze gezamenlijk een bod kunnen uitbrengen op Europees spectrum voor Mobile Satellite Services. Daarmee willen de vier telecomgiganten Direct-to-Device-diensten (D2D) leveren en zelf de Europese grondinfrastructuur beheren. Voor de satellietconstellatie zoeken ze een externe partner, terwijl de concurrentiestrijd met Amerikaanse techreuzen en geopolitieke rivalen toeneemt.
Het gaat om Deutsche Telekom, Orange, Telefónica en Vodafone die een Letter of Intent hebben ondertekend. Daarin spreken ze af te onderzoeken of een gezamenlijk bod op spectrum voor Mobile Satellite Services (MSS) haalbaar is. Hoewel er nog geen formeel bod ligt, markeert de intentieverklaring een zeldzame consolidatie tussen grote concurrenten om zeggenschap te houden over de volgende generatie mobiele connectiviteit.
Het centrale doel is Direct-to-Device aanbieden, oftewel mobiele apparaten zonder tussenkomst van schotels of dongles rechtstreeks koppelen aan satellieten in een lage baan om de aarde. Volgens de operators moet dit niet alleen blinde vlekken in buitengebieden laten verdwijnen, maar vooral de zakelijke en maatschappelijke weerbaarheid vergroten. Denk aan failover-verbindingen voor publieke netwerken, het beveiligen van kritieke bedrijfs- en noodcommunicatie en het ondersteunen van industriële IoT-toepassingen.
Opvallend is de rolverdeling, waarvan de plannen nu bekend zijn geworden. De telecombedrijven gaan zelf geen honderden miljoenen investeren in de bouw of lancering van een eigen satellietvloot. In plaats daarvan richten ze zich op de aanleg van de grondstations en de coördinatie- en monitoringfuncties binnen Europa. De constellatie zelf moet geleverd worden door een nog te selecteren partner. Zo combineren de telco’s hun gereguleerde netwerktoegang en honderden miljoenen abonnees met de lanceer- en ruimtevaartexpertise van een gespecialiseerde marktpartij.
Open toegang en bestaande deals
Volgens de intentieverklaring moet het gezamenlijke initiatief een open en niet-discriminerend model hanteren. Dat betekent dat ook virtuele providers en andere mobiele netwerkoperators toegang moeten kunnen inkopen om D2D-diensten aan te bieden. Dit moet marktversnippering voorkomen en tegelijk de businesscase rentabel maken. Vodafone telt zo’n 370 miljoen klanten, Orange 340 miljoen, Telefónica 300 miljoen en Deutsche Telekom ruim 270 miljoen mobiele gebruikers.
Bestaande contracten gaan met deze stap niet overboord. Vodafone werkt al aan een eigen direct-to-mobile-dienst en Deutsche Telekom richt zich daarnaast op Starlink Direct to Cell voor een geplande commerciële Europese start rond 2028. De nieuwe alliantie dient primair om op lange termijn grip te houden op strategisch Europees spectrum.
Strijd om de 2GHz-band en IRIS²
De inzet van het consortium is de zogeheten 2GHz-band. De huidige licenties lopen in mei 2027 af. De Europese Commissie wil deze frequenties niet nationaal veilen, maar via een centrale selectieprocedure op EU-niveau opnieuw toewijzen. Daarbij wil Brussel ongeveer een derde van deze bandbreedte reserveren voor overheids-, veiligheids- en defensiecommunicatie, nauw verweven met het Europese vlaggenschipproject Iris².
Met dat Iris²-project (Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite) wil Europa 290 satellieten in een baan rond de aarde brengen om een soeverein, werelddekkend netwerk te creëren. Naast overheden en defensie moeten ook bedrijven en huishoudens van die infrastructuur gebruik gaan maken. Onlangs werd al bekend dat een Spaans bedrijf een miljardenopdracht kreeg voor het Europese IRIS²-satellietnetwerk. Het resterende deel van het 2GHz-spectrum komt beschikbaar voor commerciële D2D- en IoT-diensten, waarbij de beleidsmakers nadrukkelijk Europese satellietoperatoren voorrang willen geven op partijen als Starlink en Amazon.
De slag om de commerciële ruimte
De haast van de Europese telecombedrijven komt niet uit de lucht vallen. Grote Amerikaanse technologiebedrijven zien D2D als de ultieme manier om traditionele telecominfrastructuren te omzeilen. Elon Musk sorteert met SpaceX al langer voor op de consumenten- en zakelijke markt. Zo werd recent duidelijk dat SpaceX een eigen mobiel abonnement via Starlink overweegt.
Tegelijkertijd zet Amazon flinke stappen om die markt open te breken. Het techconcern daagt Starlink uit met duizenden satellieten voor direct smartphonegebruik onder het Kuiper/Leo-programma en versterkte zijn positie eerder al met de overname van Globalstar. Ook buiten het Westen is er activiteit op dit gebied. Zo werd eerder al bekend dat Rusland de eerste satellieten van een eigen Starlink-rivaal gelanceerd heeft om soevereine dekking af te dwingen.
De nieuwe spectrumrechten zullen naar verwachting voor twintig jaar gaan gelden. Omdat het Europees Parlement en de Raad de formele toewijzingskaders nog definitief moeten vastleggen, volgt de daadwerkelijke veiling of selectie vermoedelijk pas richting 2028 of 2029.