Kunstmatige intelligentie laat banen niet massaal verdwijnen, maar schudt takenkaarten opnieuw. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Adecco Group en Altermind. De werkgelegenheid in OESO-landen breekt records, terwijl echte AI-integratie in kernprocessen nog achterblijft. Hoe ziet de arbeidsmarkt er over tien jaar uit? Vier scenario’s op een rij.
De krantenkoppen begin 2026 waren stellig: AI kost banen. Techreuzen koppelden hun ontslagrondes openlijk aan een “slanker en AI-gestuurd” model. Toch vertellen de harde cijfers een heel ander verhaal, stelt het rapport On the threshold: AI, the future of work and the rise of hybrid labor markets.
Ruim drie jaar na de introductie van ChatGPT staat de werkgelegenheid in de 38 OESO-landen op 72,1 procent. De werkloosheid ligt op 4,9 procent. Beide cijfers schurken aan tegen historische records. Ook lonen in AI-gevoelige sectoren blijven stabiel. Deens onderzoek ziet twee jaar na de introductie van chatbots zelfs nauwelijks enig effect op de arbeidsmarkt.
Taken veranderen, functies blijven
De onderzoekers kijken bewust naar taken, niet naar complete functies. AI automatiseert zelden een heel beroep, maar pakt specifieke onderdelen aan. Blijft de impact beperkt? Dan verleggen werknemers hun focus naar andere taken en stijgt de productiviteit. Pas wanneer een functie vrijwel volledig te automatiseren is, dreigt echt baanverlies.
Dat beeld sluit aan bij eerdere geluiden. Onderzoek van Stanford liet al zien dat startersbanen voor 22- tot 25-jarigen onder druk staan in AI-gevoelige hoeken zoals software development en klantenservice. Het rapport bevestigt die trend, want in deze groep is sprake van een relatieve daling van 16 procent.
Opvallend is vooral wíe geraakt wordt. Waar stoom en computers ooit handwerk en administratie overnamen, treft AI nu vooral goed betaald kenniswerk. Fysieke beroepen en veel praktische dienstverlening blijven voorlopig buiten schot.
Eerder op ICT Magazine: De AI-Paradox: Waarom je baan niet verdwijnt, maar wel verandert
Adoptie loopt achter op de belofte
Waarom blijven grote schokken uit? Bedrijven hebben AI nog nauwelijks diep verankerd in hun dagelijkse operatie. Minder dan één op de tien organisaties gebruikt AI op schaal in kritieke processen. In de VS meldt 18 procent van de bedrijven AI-gebruik, maar meestal in maximaal drie deelprocessen. In Europa ligt dat volgens Eurostat rond de 20 procent.
Nederland volgt een vergelijkbaar patroon. Volgens KPMG ziet 82 procent van de Nederlandse bestuurders kansen voor groei, productiviteit of besparingen via AI, maar willen is nog geen kunnen. Het rapport wijst op de bekende productiviteits-J-curve waarbij het echte rendement pas volgt na een ingrijpende herinrichting van workflows, leiderschap en bevoegdheden.
Tegelijkertijd levert AI ook nieuw werk op. LinkedIn telde tussen 2023 en 2025 zo’n 1,3 miljoen directe en 600.000 indirecte nieuwe banen. Wie AI beheerst, profiteert. PwC zag op basis van bijna een miljard vacatures een loonpremie van 56 procent voor AI-vaardigheden. Het bureau concludeerde al eerder dat AI weleens meer banen kan scheppen dan kosten.
Vier scenario’s voor het komende decennium
Adecco en Altermind schetsen de toekomst aan de hand van twee kernvragen: werken mensen met AI of nemen autonome systemen het over? En ligt de macht over de technologie bij een paar techreuzen of is die breed verspreid? Dat levert vier mogelijke toekomstbeelden op.
In Flourishing Economy jaagt AI brede productiviteit aan, blijft werkgelegenheid hoog en stijgen lonen overal. Capital Rules brengt eerst verdringing van routinematig werk, gevolgd door herstel dankzij nieuwe, geautomatiseerde bedrijven. In Walled Garden blijft werk stabiel, maar vloeien de winsten naar enkele dominante platforms. Alleen in het extreme Deus Ex Machina verdwijnen banen op grote schaal door maximale centralisatie.
Dat doemscenario achten de onderzoekers het minst aannemelijk. Het kent geen historisch precedent, omdat het uitgaat van een definitieve breuk tussen productiviteit, banen en inkomen. Zelfs techleiders nuanceren hun eerdere claims. Zo gaf Sam Altman recent toe dat hij “pretty wrong” zat over de snelheid waarmee banen zouden verdampen. Ook de Yale Budget Lab ziet geen hard bewijs voor een link tussen AI-gebruik en oplopende werkloosheid.
Voor de uitzend- en detacheringssector verandert het speelveld intussen snel. De focus verschuift van handjes leveren naar het aansturen van hybride teams: werkprocessen herinrichten, vaardigheden in kaart brengen en continu omscholen.