Vroeger waren alle laptops bakbeesten van drie kilo met luidruchtige ventilators, maar ook met heel veel fysieke aansluitingen. De laatste jaren zagen we dat steeds minder, want nagenoeg elke fabrikant zette alles op alles om de beste ‘ultrathin’ op de markt te brengen. Dat biedt natuurlijk voor- en nadelen, maar de laatste trend is dat fabrikanten daar toch weer van afzien. Waarom is dat en hoe zit dat precies?
Laptops werden afgelopen jaren alsmaar afgeschaafd, zowel letterlijk als figuurlijk. Ze werden lichter qua gewicht, er werden grotere schermen in hetzelfde formaat behuizing gestopt en ze werden dunner en dunner. De interne ruimte van zo’n laptop is belangrijk, want daarin moet alle hardware worden gestopt. Van processor, tot videochip en van geheugensticks tot opslag en de accucellen.
Ook is er ruimte nodig voor alle aansluitingen van zo’n laptop waarbij je onder andere kunt denken aan de usb-poorten, maar ook de eventuele geheugenkaartlezer, ingang van de oplader of een HDMI-aansluiting. In 2016 maakte Apple een gewaagde keuze, door vrijwel alle aansluitingen van de gloednieuwe Macbook Pro te schrappen. Dat apparaat was slechts voorzien van vier USB C-aansluitingen en een koptelefoonpoort.
Dat betekende dat je een USB-stick niet meer makkelijk kon aansluiten, maar ook een externe harde schijf of geheugenkaartje direct uitlezen was er niet meer bij. Leuk zo’n dun apparaat, maar als je dan weer een converter in je tas moet stoppen om al je apparatuur normaal aan te kunnen sluiten werkt dat ook niet fijn wat ons betreft.
Round-up: nieuwe zakelijke laptops gepresenteerd op CES
Dunnere laptops komen ook met nadelen
Naast het gemis van aansluitingen zorgt zo’n dunne notebook voor een ander nadeel. Hardware is vaak niet meer simpel te verwijderen of wijzigen door de eindgebruiker. Een geheugenstickje upgraden, de SSD aanpassen of een andere wifi-module in de laptop steken kan niet meer, omdat alles zit vastgesoldeerd of verlijmd.
Wil je een model met meer werkgeheugen of een grotere SSD, dan is de enige optie die je hebt om dat direct bij de fabrikant zelf te doen. Dat weten ze maar al te goed, want voor zulke upgrades betaal je simpelweg de hoofdprijs. Een upgrade van 16GB extra RAM bij de huidige Apple Macbook Pro 14 inch kost maar liefst 500 euro, terwijl je voor 512GB extra SSD-opslag 250 euro mag aftikken.
Een ander nadeel van zo’n dun apparaat, waarbij elke kubieke millimeter ruimte essentieel is, is dat er vaak geen goede score qua repareerbaarheid wordt behaald. Onderdelen zijn vastgesoldeerd of aan elkaar verlijmd en een toetsenbord, speaker, ventilator, accu of USB-poort (laten) vervangen is er daardoor simpelweg vaak niet bij.
Keuze voor ‘modulaire’ componenten
Verschillende fabrikanten lijken dat nu ook eindelijk door te hebben en kiezen ervoor om dat juist wel weer te bewerkstelligen. Op de CES 2026 zijn heel wat nieuwe notebooks gepresenteerd en fabrikanten lijken gezamenlijk weer te kiezen om af te stappen van die ultradunne en ‘gesloten’ notebooks.
Onder andere Dell, Lenovo en Hewlett Packard laten weten trots te zijn op duurzame keuzes in hun nieuwe modellen. Niet alleen bestaan de behuizingen van de laptops veelal uit gerecyclede materialen, maar ook zijn deze modellen stukken beter aan te passen of repareren. Zelf een toetsenbord vervangen is zo een fluitje van een cent, maar dat geldt ook steeds vaker voor andere componenten.
Bij de gloednieuwe ThinkPad X1 van Lenovo kun je nog veel meer makkelijk vervangen. Dankzij het nieuwe Space Frame-ontwerp kun je ook zelf de USB-poorten of batterij verwisselen, maar ook de speakers of ventilatoren zijn zelf met enkele simpele handelingen te vervangen of repareren. Er is nog verder nagedacht door de knappe koppen van Lenovo, want er is ook gekozen om gebruik te maken van een dochterbord dat I/O-componenten isoleert.
Dat betekent onder andere dat je voor zaken als USB, audio of ethernet niet hoeft te sleutelen aan het hoofdmoederbord zelf, waardoor de repareerbaarheidsscore flink verbeterd. Volgens repareerwebsite iFixit zorgt onder andere die keuze voor een hoge repareerbaarheidsscore van een 9 voor de X1.
Ook de nieuwe EliteBook X G2 van Hewlett Packard of Dell XPS 14 en XPS 16 bevatten deels modulaire componenten. Zo is het toetsenbord van de EliteBook tot 80 procent sneller te vervangen dan bij zijn voorganger. Die keuzes zorgen er trouwens niet per se voor dat de nieuwe generatie laptops ook daadwerkelijk zwaarder of groter is.
Voornamelijk op het gebied van accutechnologie zijn de laatste tijd grote stappen gezet. De energiedichtheid van de nieuwe accucellen is hoger, maar tegelijkertijd is het gewicht minder en nemen ze fysiek minder ruimte in. Het 14 inch-model van Dell heeft daardoor een betere batterijduur dan zijn voorganger, maar is wel ruim 250 gram lichter dan de vorige generatie. Bij de Dell XPS 16 gaat het zelfs om bijna 500 gram verschil in gewicht.
De ultieme mix van modulariteit en vormfactor
We hebben bij verschillende fabrikanten navraag gedaan of ze ons meer konden vertellen over welke componenten er precies te vervangen zijn, of er al handleidingen voor beschikbaar zijn en waar je de benodigde hardware kunt aanschaffen. Ook hebben we uitgevraagd of zaken als een SSD, geheugenlatje of wifi-module makkelijk te vervangen zijn. We gaan er vanuit dat dat nog gewoon vast gesoldeerd zit op het moederbord, want in de presentaties en persberichten werd daar geen extra aandacht aan besteed. We verwachten binnen afzienbare tijd antwoorden te krijgen die we dan zullen verwerken.
Zoek je nu al een notebook die volledig modulair is en waarbij je ook zelf keuze hebt om hardware aan te passen, dan kun je bijvoorbeeld eens kijken naar Framework of de onlangs onthulde Schenker Element 16. Framework is bekend om zijn modulaire apparaten, waarbij je zelf nagenoeg elk component kunnen vervangen of aanpassen, zelfs het display of het type aansluitingen. Ga je naar werk, dan voeg je een extra USB-poort toe, maar gebruik je het apparaat in privésferen, dan verander je ‘m in een HDMI-poort.
Bij de Element 16 van de Duitse fabrikant kun je de onderkant wegschuiven, waarna je makkelijk hardware kunt vervangen. Daarbij kun je denken aan de accu of SSD, maar ook de ventilatoren, toetsenbord of het werkgeheugen. Net als bij de laptops van Framework kun je als gebruiker ook kiezen om andere I/O-poorten te ‘installeren’.