SAP lanceerde deze week op Sapphire in Madrid een volledig nieuw AI-platform met meer dan tweehonderd autonome agents voor finance, inkoop en supply chain. De aankondigingen zijn ambitieus. De vraag wie aansprakelijk is als het misgaat, bleef onbeantwoord.
Meer dan 9.200 klanten, partners, analisten en journalisten kwamen deze week samen in het IFEMA-congrescentrum in Madrid voor SAP Sapphire 2026, de Europese editie van het jaarlijkse vlaggenschipevenement van het softwareconcern. De show was uitverkocht, constateerde CEO Christian Klein tijdens de openingskeynote op woensdag. De boodschap was ondubbelzinnig: SAP positioneert zichzelf niet langer als enterprise softwarebedrijf. Het is, in Kleins eigen woorden, een business AI-bedrijf geworden. De aankondigingen in Madrid waren indrukwekkend van omvang. Of klanten klaar zijn om in hetzelfde tempo mee te bewegen, bleek een stuk minder zeker.
Het centrale aankondiging was de lancering van het SAP Business AI Platform, een nieuwe geïntegreerde architectuur die de AI-laag van het bedrijf, de Business Data Cloud en het Business Technology Platform samenvoegt tot één geheel. Het doel: AI-agents directe toegang geven tot ERP-data, proceslogica en governance-instellingen. Klein schetste het probleem aan het begin van zijn keynote: de grote taalmodellen die de meeste enterprise AI-tools aandrijven zijn nooit getraind op echte bedrijfsdata, begrijpen geen bedrijfsspecifieke governance-vereisten en kunnen niet betrouwbaar omgaan met de bedrijfskritische processen die ERP-systemen uitvoeren. “Als agents je salarisverwerking, je financiële stromen en je vraag- en aanbodplanning draaien, is 80 procent nauwkeurigheid gewoonweg niet goed genoeg”, aldus Klein.
ERP als AI-fundament
De oplossing die SAP presenteerde, is gebouwd rond een contextlaag waarin een Knowledge Graph AI-zoekopdrachten koppelt aan de juiste processen en datavelden binnen een ERP-landschap dat meer dan zeven miljoen datavelden omvat. Daarnaast introduceerde SAP de SAP Domain Models: foundationmodellen getraind op SAP-code, datastructuren en bedrijfsprocesdocumentatie, bedoeld om AI-antwoorden te verankeren in bedrijfscontext in plaats van generieke internetkennis. Het platform omvat verder Joule Studio 2.0, een open ontwikkelomgeving voor het bouwen van AI-agents die werkt met zowel SAP- als externe taalmodellen, en een nieuwe AI Agent Hub voor governance en transparantie over het volledige agentlandschap.
Philipp Herzig, Chief Technology Officer van SAP, was opvallend direct over waarom dit zo lang heeft geduurd. “Het moeilijkste was dat we al deze elementen hadden, maar dat ze niet met elkaar verbonden waren”, zei Herzig. De doorbraak, zo voegde Klein toe, kwam ongeveer acht à negen maanden geleden, toen het bedrijf wat hij omschreef als een “co-web moment” beleefde: de datalaag, de ontwikkelomgeving en de governance-laag moesten als één systeem worden gebouwd, niet worden samengesteld uit losse producten. Dat dit inzicht pas acht à negen maanden geleden kwam, zegt iets over hoe moeizaam de weg ernaartoe was.
Tweehonderd agents, één interface
Op het SAP Business AI Platform rust wat SAP de Autonomous Suite noemt: meer dan vijftig domeinspecifieke Joule Assistants voor finance, supply chain, inkoop, HR en klantbeleving, elk met de regie over een deelverzameling van meer dan tweehonderd gespecialiseerde agents. Het meest concrete voorbeeld op het podium was de Autonomous Close Assistant, waarmee SAP zegt het financiële afsluitproces van weken terug te kunnen brengen tot dagen door journaalposten, reconciliatie en foutherstel volledig te automatiseren. Maar SAP toonde op Sapphire geen live demonstratie van het systeem in productie bij een klant. Daarnaast kondigde het bedrijf Joule Work aan, een nieuwe gebruikersinterface die navigeren tussen applicaties vervangt door een conversationeel model: een gebruiker beschrijft een gewenst bedrijfsresultaat en Joule orkestreert de workflows, agents en data om dat te realiseren, op desktop, mobiel en via spraak.
Veelbelovend, maar onvolwassen
De reacties op de conferentie varieerden van enthousiasme tot gematigde realisme. Kenny van Sleuwen, systeemarchitect bij scheepsbouwer Damen Shipyards Group, was enthousiast maar met een concrete kanttekening. Damen gebruikt Joule op S/4HANA, maar de business users reageerden lauw: je kon een purchase order ophalen of een leveringsdatum opvragen, maar het systeem redeneerde niet vanuit procescontext. Je moest je prompt heel precies formuleren, anders ging het wankelen, zei Van Sleuwen. Het voelde niet als een echte copiloot. De Knowledge Graph, die SAP nu aankondigde, is voor hem het ontbrekende puzzelstukje: de laag die het mogelijk maakt om vanuit een specifieke vraag te navigeren naar de juiste redenering en een contextbewuste respons.
Erik Grave, procesmanager Requisition-to-Pay bij gasinfrastructuuroperator Gasunie, was voorzichtiger. Gasunie ging in oktober 2024 live met S/4HANA via een volledige greenfield-migratie en heeft het afgelopen jaar besteed aan het stabiliseren van zijn inkoopprocessen. Het concept van AI-agents die inkoopstappen overnemen vond Grave interessant, maar de menselijke factor moet centraal blijven, benadrukte hij. De complexiteit van wat er besteld wordt, doet er toe, zei hij: voor eenvoudige aankopen kan een agent de controles uitvoeren, maar menselijk oordeel kan niet uit elke stap worden verwijderd. Hij bevestigde dat Gasunie actief verkent hoe agents kunnen worden ingezet voor specifieke automatiseringstaken bij de inkoopafdeling.
Zijn voorzichtigheid heeft een concrete achtergrond. Gasunie besloot tijdens de S/4HANA-migratie twee losse inkoopprocessen samen te voegen tot één, op uitdrukkelijk advies van SAP. Gaandeweg het implementatietraject trok SAP dat advies in: de integratiewijze bleek te complex. Gasunie bleef achter met workarounds die het tot op de dag van vandaag meedraagt. SAP werkt weliswaar aan een nieuwe oplossing die de integratie tussen Ariba en S/4HANA structureel moet verbeteren, maar die wordt pas ergens in de loop van 2027 verwacht. ‘De trein rijdt, maar het spoor wordt nog gelegd’, zei Grave. Die nuchtere blik brengt hij ook mee in zijn beoordeling van de AI-aankondigingen. AI wordt vaak gezien en gepresenteerd als een wondermiddel, zegt hij. ‘Maar, wat levert het ons écht op? Dat mis ik soms in die discussie.'”
Aaansprakelijkheid
De vraag wie aansprakelijk is wanneer een autonome agent een fout maakt, kwam tijdens meerdere sessies aan de orde. Gevraagd wie verantwoordelijk is als een van de 224 aangekondigde agents een onjuiste beslissing neemt in de salarisverwerking of de financiële afsluiting, beantwoordde Sebastian Steinhaeuser, Chief Operating Officer van SAP, de aansprakelijkheidsvraag niet direct. In plaats daarvan wees hij op de configureerbare human-in-the-loop-controls in het platform. “Zie het als een hondenriem”, zei hij. “Je begint met een korte lijn, waarbij een mens elke beslissing controleert. Naarmate het vertrouwen groeit en de agent betrouwbare resultaten levert, geef je meer lijn. Tot volledige autonomie als je dat wil.”
Martin Merz, Head of Sovereign Services and Delivery bij SAP, die dezelfde vraag voorgelegd kreeg door ICT Magazine voorgelegd in een apart gesprek, was eveneens duidelijk dat SAP zichzelf niet als de aansprakelijke partij ziet. Het is altijd de klant die beslist, zei hij: wie bepaalt wat de agent doet, hoeveel vrijheid het model krijgt, welke data het mag raadplegen. “Dat is volledig hun eigen beslissing”, aldus Merz.
Honderd miljoen voor ecosysteem
Op het gebied van ecosysteem en partnerships kondigde SAP een fonds van honderd miljoen euro aan voor partners die AI-assistants en agents willen bouwen op het nieuwe platform. Joule Studio 2.0 is tot het einde van het jaar gratis beschikbaar. Wat het daarna kost, maakte SAP niet bekend. De lijst van bevestigde platformpartners is indrukwekkend. Anthropic levert de Claude-modellen die Joule-agents aandrijven voor HR, inkoop en supply chain. NVIDIA zorgt met OpenShell voor de beveiligde runtime-omgeving van Joule Studio. De Duitse workflow-automatiserings-unicorn n8n brengt visuele AI-workfloworchestratie rechtstreeks in Joule Studio. Mistral AI en Cohere voorzien in soevereine modelopties, terwijl Google Cloud en Microsoft bidirectionele agent-to-agent-interoperabiliteit met externe frameworks mogelijk maken. Hoe open dat platform werkelijk is, staat ter discussie: SAP heeft zijn API’s eerder dit jaar afgesloten voor externe AI-agents, iets wat concurrenten als Salesforce en ServiceNow bewust niet doen.
Cloud of achterblijven
De migratieaanpak voor bestaande klanten krijgt eveneens een update. RISE with SAP activeert voortaan drie Joule Assistants binnen het eerste jaar van een klant, met een contractuele toezegging van SAP om die ook daadwerkelijk live te leveren. SAP Grow-klanten krijgen bij onboarding toegang tot het volledige portfolio. Cruciaal voor de grote geïnstalleerde basis die nog on-premise draait op S/4HANA of SAP ECC: klanten die zich committeren om het merendeel van hun landschap naar SAP Cloud ERP te verplaatsen, krijgen toegang tot een selectie AI-scenario’s. Een expliciete poging om een groeiende kloof in mogelijkheden tussen cloud- en legacyklanten te voorkomen.
Klein opende zijn keynote met een provocerende vraag: is SAP straks nog een softwarebedrijf? Het antwoord liet hij over aan Joule, die het aan het einde van de sessie zonder aarzeling gaf. SAP is een business AI-bedrijf aan het worden, verklaarde de AI-assistent. Maar of klanten klaar zijn om in hetzelfde tempo autonome enterprises te worden, was een vraag waarop we in Madrid geen eenduidig antwoord kregen.