De Wikimedia Foundation heeft nieuwe licentieovereenkomsten gesloten met grote technologiebedrijven waaronder Microsoft, Meta en Amazon. Met deze deals wil de stichting structureel inkomsten genereren uit het gebruik van Wikipedia content voor het trainen van AI modellen, die onder meer worden ingezet in AI assistenten zoals Microsoft Copilot en ChatGPT. Ook AI spelers als Perplexity en Mistral AI hebben zich aangesloten. De financiële details van de overeenkomsten zijn niet bekendgemaakt.
AI training
De deals vallen onder Wikimedia Enterprise, een commerciële dochterorganisatie die API toegang verkoopt tot de circa 65 miljoen Wikipedia artikelen. Deze toegang biedt hogere snelheden en grotere volumes dan de gratis publieke API’s. Voorheen maakten veel AI bedrijven grootschalig gebruik van Wikipedia door de site zonder toestemming te scrapen. Met de nieuwe overeenkomsten hebben inmiddels vrijwel alle grote AI ontwikkelaars gekozen voor een betaalde, formele relatie met Wikipedia. Eerder tekende ook Google al een overeenkomst, in 2022.
Volgens Lane Becker, president van Wikimedia Enterprise, is Wikipedia een onmisbare bouwsteen geworden voor AI systemen. De opbrengsten uit licenties zijn bedoeld om de snel stijgende infrastructuurkosten van de non profit organisatie te compenseren. Wikipedia draait grotendeels op kleine donaties van gebruikers, terwijl haar content inmiddels een kernonderdeel vormt van AI trainingsdata wereldwijd.
Infrastructuurverzoeken
Die infrastructuurdruk is aanzienlijk. In april 2025 meldde de Wikimedia Foundation dat het bandbreedtegebruik voor het downloaden van multimedia sinds begin 2024 met vijftig procent was gestegen. Bots waren verantwoordelijk voor 65 procent van de duurste infrastructuurverzoeken, terwijl zij slechts 35 procent van het totale pagina verkeer vertegenwoordigden. Veel van deze bots bleken AI scrapers.
Na het aanscherpen van botdetectie systemen ontdekte Wikimedia bovendien dat een groot deel van het ogenschijnlijk menselijke verkeer in werkelijkheid geautomatiseerd was. In oktober rapporteerde de stichting dat het daadwerkelijke menselijke bezoek aan Wikipedia met ongeveer acht procent was gedaald op jaarbasis. Die afname vormt een bedreiging voor het ecosysteem waarop Wikipedia al 25 jaar draait: lezers die bijdragen als redacteur of donateur.
Tegelijkertijd beantwoorden AI chatbots en zoekmachines steeds vaker vragen direct, op basis van Wikipedia content, zonder gebruikers nog naar de site zelf te verwijzen. Daarmee verdwijnt niet alleen verkeer, maar ook betrokkenheid.
Samenvattingen
Binnen Wikipedia zelf is het gebruik van generatieve AI gevoelig. Een experiment met automatisch gegenereerde samenvattingen werd eerder dit jaar stopgezet na felle kritiek van vrijwillige redacteuren, die vreesden voor aantasting van betrouwbaarheid en vertrouwen. Wikipedia oprichter Jimmy Wales ziet AI training op Wikipedia data op zichzelf positief. Hij benadrukt dat de menselijk gecureerde inhoud juist waardevol is voor AI. Maar gratis toegang vindt hij onredelijk. AI bedrijven,