De Nederlandse energie-intensieve industrie is sterk afhankelijk van Amerikaanse clouddiensten. Bij langdurige uitval kunnen productie, logistiek en crisisbeheersing binnen enkele uren of dagen in gevaar komen. Dat blijkt een rapport voor Energy Innovation NL, opgesteld in opdracht van RVO.
Het rapport ‘Digitale autonomie binnen de energie-intensieve industrie‘ richt zich op sectoren als staalindustrie, olieraffinage, chemie en papierproductie. Die zijn cruciaal voor de Nederlandse economi, maar ook voor strategische autonomie op het gebied van woningbouw, infrastructuur en defensie. Toch ontbreekt bij de meeste bedrijven een crisisplan voor als Amerikaanse cloudinfrastructuur wegvalt.
“De situatie is zorgwekkend. De operatie valt niet meteen stil als ‘de cloud’ wegvalt, maar het rapport laat zien dat de rek beperkt is”, zegt Bart Beima, programmamanager Industrie bij Energy Innovation NL.
Opvallend genoeg raakt de afhankelijkheid nog niet de meest kritieke operationele systemen. De marges zijn echter we klein. Eerder onderzoek onder Nederlandse organisaties toonde al aan dat 61 procent ‘in control’ wil zijn over eigen data, maar slechts 46 procent beschikt over basismonitoring van de eigen IT-omgeving.
Afhankelijkheid loopt via toeleveranciers
De cloudafhankelijkheid beperkt zich niet tot directe inkoop. Toeleveranciers van sensoren, dashboards en bedrijfsspecifieke software draaien zelf ook op Azure of AWS. Daardoor zijn monitoring, rapportages en asset tracking indirect afhankelijk van infrastructuur buiten Europa. Amerikaanse hyperscalers beheersen naar schatting 70 tot 80 procent van de Europese cloudmarkt. Onder Nederlandse bedrijven domineert Azure met 47 procent marktaandeel, gevolgd door AWS met 24 procent.
Daar bovenop neemt de druk toe om verder te digitaliseren en AI in te zetten voor efficiëntie en kostenbesparing. Leveranciers bieden steeds vaker oplossingen aan die zonder cloudverbinding nauwelijks bruikbaar zijn. Europa geeft jaarlijks 265 miljard euro uit aan Amerikaanse cloud- en softwarediensten, wat nog maar weer eens aantoont hoe machtig zulke bedrijven zijn.
Drie maatregelen staan centraal
Bedrijven moeten harde grenzen stellen aan cloud- en IT-diensten in industriële omgevingen, aldus het rapport. Daarnaast moeten zij structureel testen wat uitval van die diensten betekent. En ze moeten toeleveranciers gezamenlijk aanspreken op hun afhankelijkheid van niet-Europese cloudpartijen.
“Dit rapport is geen pleidooi om digitalisering terug te draaien”, zegt Soe van Dijk, innovatieanalist cyberweerbaarheid bij Energy Innovation NL. “Het is wel een duidelijke waarschuwing dat bedrijven, leveranciers, overheden en andere betrokkenen samen moeten kijken waar de cruciale afhankelijkheden liggen.”
De Europese discussie over digitale soevereiniteit is veel breder. Ook op continentaal niveau groeit de zorg dat de afhankelijkheid van Amerikaanse technologie de strategische autonomie van Europa ondermijnt.