Prosus en Dealroom.co hebben het State of AI in Europe: The Invisible Giant-rapport gepubliceerd. Europa telt inmiddels 133 miljoen LLM-gebruikers en bereikte in 2025 een recordfinanciering van 21,8 miljard dollar. Bijna driekwart van de investeerders in snelgroeiende Europese AI-bedrijven is echter Amerikaans. Het rapport wijst op drie structurele tegenstrijdigheden.
Europa heeft meer maandelijkse gebruikers van grote taalmodellen (LLM’s) dan de Verenigde Staten, zo blijkt uit het rapport. Daarnaast biedt Europa evenveel AI-talent en worden er jaarlijks ongeveer evenveel nieuwe AI-startups gestart. Toch zijn vrijwel alle AI-modellen die Europeanen dagelijks gebruiken ontwikkeld in de VS of China. Dat is de centrale tegenstrijdigheid van het rapport dat nu is gepubliceerd op basis van wat wordt omschreven als de meest uitgebreide Europese AI-dataset ooit.
De AI-financiering in Europa bereikte in 2025 een record van 21,8 miljard dollar. Dat is een stijging van 58 procent in een jaar tijd. Drie van de tien meest geciteerde AI-onderzoekers ter wereld zijn Europees. Tegelijkertijd is bijna driekwart van de investeerders achter Europa’s snelgroeiende AI-bedrijven Amerikaans. Europa bouwt dus wel de bedrijven, maar anderen zijn de eigenaars.
Talent, gebruik en startups: drie paradoxen
Het rapport beschrijft drie tegenstrijdigheden, ten eerste de talentparadox. Europa telt zo’n 325.000 AI-professionals, wat vergelijkbaar is met de hoeveelheid gebruikers in de Verenigde Staten. Meer dan de helft (53 procent) van dat talent werkt in traditionele sectoren als industrie en consultancy, tegenover 40 procent in de VS. Zes van Europa’s vijftien grootste AI-werkgevers behoren bovendien tot Amerikaanse Big Tech-bedrijven.
Ten tweede is er de gebruiksparadox. Zo zijn Europeanen actieve AI-gebruikers, aldus het onderzoek. Met 133 miljoen maandelijkse LLM-gebruikers ligt dat aantal bijna twee keer zo hoog als in de Verenigde Staten. Daarbij moet wel genoemd worden dat er in geheel Europa ook bijna twee keer zoveel mensen wonen als in de VS.
Een vraag die we onszelf ook moeten stellen is voor welke zaken die 133 miljoen Europeanen LLM’s precies gebruiken? Zo worden taalmodellen ook vaak gebruikt voor vertalingen, iets wat in Europa veel gebruikt wordt, maar in de VS een stuk minder. Bijna alle AI-modellen die in Europa gebruikt worden, komen zoals genoemd uit de VS of China. Dat betekent dat Europese gebruikers feitelijk helpen om algoritmen te verbeteren die in buitenlandse handen zijn.
De derde paradox betreft startups. Europa creëert jaarlijks net zoveel AI-startups als de VS, maar slaagt er zelden in deze bedrijven te laten uitgroeien tot wereldspelers. Tegen de tijd dat een Europese AI-startup een late investeringsfase bereikt, is bijna driekwart (73 procent) van de voornaamste investeerders Amerikaans.
Waarom maak je een AI-tool beter bij een Europese speler en wat is mogelijk?
Kapitaal en regelgeving als sleutels
Prosus is een wereldwijde technologie-investeerder en een van de grootste consumenteninternetbedrijven ter wereld. Fabricio Bloisi, CEO van Prosus, zegt over de grootte van Europa op AI-gebied het volgende: “Europa staat op een kruispunt in de mondiale AI-race, maar we bewegen te langzaam. We hebben talent van wereldklasse, maar zonder snelle en grote investeringen in onze eigen compute-capaciteit en open-source modellen riskeren we afhankelijkheid van anderen.”
Prosus lanceerde eerder al een intern Large Commerce Model (LCM) voor eigen e-commerceplatforms als iFood en Thuisbezorgd.nl. Het bedrijf is bovendien een vroege klant van Nebius, de Nederlandse AI-infrastructuurspeler die miljarddeals sloot met onder andere Nvidia, Microsoft en Meta.
Het rapport pleit voor drie stappen. Dat zijn het mobiliseren van meer groeikapitaal, het verminderen van interne Europese barrières en het creëren van een regelgevend klimaat voor bedrijven die willen opschalen. Europese pensioenfondsen bezitten gezamenlijk 13 biljoen euro. De auteurs stellen voor om de venture-allocatie naar 3 procent te verhogen. Dit levert direct 100 miljard euro op. De enorme achterstand van Europa wordt duidelijk wanneer we kijken naar de investeringen tussen 2020 en 2025. in Europa ging dat om een bedrag van 252 miljard Euro, in de Verenigde Staten betrof dat 1,33 biljoen euro.
Ook aan overheidskant zijn stappen gezet. De Europese Commissie kondigde eerder al een Apply AI-strategie aan met een miljard euro aan investeringen in tien cruciale sectoren, waaronder gezondheidszorg, energie, defensie en fintech. Opvallend genoeg richt 75 procent van de Europese AI-investeringen zich al op precies die toepassingsgebieden.
Het rapport benoemt ‘world models’ als een nieuw strategisch domein waarop nog geen partij dominantie heeft opgebouwd. Dat is een kans die Europa volgens Prosus en Dealroom alsnog kan opeisen, mits het snel handelt. Een voorbeeld is het Europese Mistral AI, dat in 2025 nog 1,7 miljard euro ophaalde, maar zulke gevallen blijven vooralsnog wel uitzonderingen.