De Belgische overheid heeft een grote stap gezet in het waarborgen van haar digitale soevereiniteit met de lancering van Beam. Deze in-house ontwikkelde chatdienst is ontworpen om bekende platformen zoals WhatsApp en Signal binnen de overheidsmuren volledig te vervangen. De uitrol is inmiddels in volle gang. Sinds vorige week maken medewerkers van Defensie, de inlichtingendiensten en diverse overheidsdiensten al gebruik van de app.
Het initiatief voor Beam komt voort uit een groeiende behoefte aan controle. De Belgische overheidsdienst Belgian Secure Communications (BSC) heeft de app zelf ontwikkeld. Daarmee wil de dienst de risico’s van buitenlandse inmenging verkleinen. Er bestaat namelijk een reële vrees dat overheden zoals die van de Verenigde Staten commerciële partijen kunnen dwingen om metadata of berichten te delen. Daarnaast vormen populaire apps als WhatsApp een constant doelwit voor internationale inlichtingendiensten.
Door de communicatie te verplaatsen naar een eigen, gesloten ecosysteem, wordt Beam een minder aantrekkelijk doelwit voor hackers. Omdat de app exclusief toegankelijk is voor geautoriseerd overheidspersoneel, is het potentiële aantal slachtoffers relatief laag. Dat moet de motivatie voor grootschalige aanvallen verkleinden. Tot slot behoudt de Belgische staat daarmee de volledige regie over de beveiligingsupdates en de opslag van data.
Gebouwd op veiligheid en lokaal beheer
Technisch gezien doet Beam niet onder voor de bekende alternatieven. De dienst is standaard voorzien van end-to-end encryptie en ondersteunt essentiële functies zoals groepsgesprekken, videobellen en het delen van bestanden. De robuustheid van de beveiliging is vooraf uitvoerig getest. Op uitnodiging van de BSC hebben ethische hackers en gespecialiseerde securitybedrijven wekenlang geprobeerd de app te kraken, naar verluidt zonder succes.
Een cruciaal onderdeel van de strategie is dat alle data strikt binnen de landsgrenzen blijft. De informatie van Beam wordt opgeslagen in Belgische datacenters op locaties die om veiligheidsredenen strikt geheim worden gehouden. Daarmee voldoet de overheid aan de strengste eisen voor gegevensbescherming.
Van concept naar nationale uitrol
Hoewel de ontwikkeling van Beam tot voor kort geheim was, gaan de wortels van het project terug naar de nasleep van de aanslagen in Brussel in 2016. Na jaren van discrete ontwikkeling is de app nu beschikbaar via de browser en als applicatie voor Android en iPhone.
De huidige uitrol bij de veiligheidsdiensten is slechts het begin. Het uiteindelijke doel is dat alle Belgische ambtenaren de overstap maken naar Beam. Daarmee moet een nieuwe standaard worden gezet voor veilige overheidscommunicatie in Europa.