Twaalf Europese bedrijven, waaronder Dassault Systèmes, Airbus, Deutsche Telekom en Orange, bundelen hun krachten in de European Sovereign Tech Industry Alliance (ESTIA). De alliantie, die in 2026 officieel wordt gelanceerd, moet een Europees alternatief bieden voor Amerikaanse cloudgiganten zoals Amazon Web Services, Microsoft Azure en Google Cloud.
Europa is sterk afhankelijk van niet-Europese cloudtechnologieën. De drie grootste Amerikaanse cloudproviders zijn goed voor ongeveer tweederde van de wereldmarkt, waarbij AWS alleen al een derde van de markt in handen heeft. De grootste niet-Amerikaanse aanbieder is het Chinese Alibaba Cloud met slechts 4 procent marktaandeel. De grootste Europese cloudprovider, OVHcloud, komt niet verder dan minder dan 1 procent wereldmarktaandeel, volgens academisch uitgever Taylor & Francis. Die afhankelijkheid baart steeds meer bedrijven en overheden zorgen die met gevoelige data werken. Dassault Systèmes probeert daar verandering in te brengen door samen met elf andere Europese bedrijven de European Sovereign Tech Industry Alliance (ESTIA) op te richten.
De alliantie wordt in 2026 officieel gelanceerd en moet zorgen voor een soevereine digitale toekomst voor de Europese Unie, aldus de oprichters. Naast Dassault Systèmes zijn A1 Digital, Airbus, Deutsche Telekom, evroc, OpenNebula Systems, Orange, OVHcloud, Post Luxembourg, Schwarz Digits, Sopra Steria en Telecom Italia medeoprichters. ESTIA streeft naar een gezamenlijke strategie op Europees niveau die de digitale soevereiniteit van de EU versterkt en de groei van Europese alternatieven voor cloud- en digitale diensten stimuleert.
Hoogste veiligheidscertificering
Outscale, het cloudplatform van Dassault Systèmes, is de eerste Europese cloud die de hoogste veiligheidscertificering in Europa heeft behaald: de SecNumCloud 3.2-kwalificatie van het Franse cybersecurityagentschap ANSSI. Deze kwalificatie sluit aan bij het hoge niveau van het toekomstige Europese certificeringsschema (EUCS-project).
De certificering maakt Outscale geschikt voor sectoren waar strikte compliance-eisen gelden, zoals defensie en overheid. Dassault Aviation gebruikt de cloud bijvoorbeeld voor de ontwikkeling van de next-generation fighter, onderdeel van het Future Combat Air System (FCAS). Morgan Zimmerman, CEO van 3DEXPERIENCE bij Dassault Systèmes, licht toe: “We draaien SaaS voor predictive maintenance van de Rafale Fighter, wat militaire data betreft, dus op een dedicated cloud die voldoet aan de regelgeving. We draaien ook SaaS in het Verenigd Koninkrijk voor een nucleair programma.” Die voorbeelden illustreren waar soevereine cloud concreet nodig is: situaties waarin gevoelige data onder geen beding onder buitenlandse wetgeving mogen vallen.
ESTIA vs Gaia-X
De vraag dringt zich op hoe ESTIA zich verhoudt tot Gaia-X, het Europese cloud-initiatief dat in 2019 werd gelanceerd met vergelijkbare ambities. Pascal Daloz, CEO van Dassault Systèmes, ging tijdens een vraag-en-antwoordsessie op 3DEXPERIENCE World uitgebreid in op het verschil. Gaia-X is volgens hem vooral een framework om verschillende Europese soevereine clouds met elkaar te laten samenwerken. “Meer een raamwerk dan een echte standaard”, verduidelijkt hij.
Daloz benadrukt dat soevereiniteit voor hem niet gaat om isolatie. “Soevereiniteit betekent keuze hebben. Niet geïsoleerd zijn van de rest van de wereld, maar wél kunnen kiezen. En als je die keuze hebt, kun je doen wat het beste bij je past.” Hij illustreert dat met een voorbeeld uit zijn eigen carrière: “Toen we 15 jaar geleden met cloud begonnen, besloot ik om onze eigen cloud te bouwen – niet als vervanging van AWS, maar als alternatief ernaast. Ik wist dat we nooit dezelfde schaal zouden bereiken, maar ik wilde dat Dassault Systèmes tenminste de keuze had.”
Die visie op co-existentie in plaats van vervanging bepaalt ook zijn kijk op welke data écht soeverein opgeslagen moeten worden. “Intellectueel eigendom is wat je soeverein moet houden. Als je voorzichtig wilt zijn, zorg dan dat je IP niet in dezelfde omgeving staat als de rest. Maar voor je kantooromgeving? Dat hoeft misschien niet eens.”
Gaia-X heeft te kampen gehad met verschillende uitdagingen, waaronder de betrokkenheid van Amerikaanse hyperscalers die door critici als problematisch werd gezien en bureaucratische complexiteit die de voortgang vertraagde. Het initiatief heeft vooral gewerkt aan standaarden en frameworks voor data-uitwisseling, maar concrete implementaties bleven achter.
ESTIA lijkt een andere aanpak te kiezen door direct met concrete diensten naar de markt te gaan. De oprichters hebben zich gecommitteerd om samen te werken met Europese beleidsmakers om digitale soevereiniteit concreet vorm te geven, zo meldt het persbericht. Dat omvat onder meer het definiëren van een wettelijke standaard voor soevereine cloud en het stimuleren van strategisch Europees inkoopbeleid dat voorrang geeft aan soevereine clouddiensten voor de verwerking van gevoelige data.
Of ESTIA daadwerkelijk het tij kan keren voor de Europese cloudsector, moet nog blijken. De gezamenlijke marktpositie van Europese cloudproviders is de afgelopen jaren alleen maar gekrompen, aldus voormalig Gaia-X CEO Francesco Bonfiglio in een interview met AI Now Institute. Tegelijkertijd groeit het besef dat voor bepaalde toepassingen – met name in defensie, overheid en gereguleerde sectoren – een Europees alternatief noodzakelijk is.
Daloz ziet het pragmatisch: “We willen de wereldwijde cloud niet vervangen, maar aanvullen.” Voor bedrijven en overheden betekent dat een hybride strategie: Amerikaanse hyperscalers voor niet-kritische workloads, Europese sovereign cloud voor gevoelige data en intellectueel eigendom. Soevereiniteit als keuze, niet als verplichting.